دستهای آلوده در دهان مردم

مداخله گران غیر مجاز در حوزه دندانپزشکی کدامند؟
دکتر محمود وطن پور
متخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی
بروز خطاهای پزشکی و دندانپزشکی در کار، بهطور مطلق، قابل پیشگیری نیست و علیرغم سعی و تلاش دندانپزشک، ممکن است کار انجام شده برای بیمار دچار عیب و ایرادهای جزیی و قابل چشمپوشی بشود. ولی با دیدن بعضی از کارهای صورت گرفته در بیمارانی که به ما مراجعه میکنند، به راحتی متوجه میشویم که جنس خطاها، به هیچ وجه از جنس خطاهای قابل اغماض یک دندانپزشک حرفهای یا حتی یک دندانپزشک تازهکار نیست و مسلما این کار به دست کسی انجام شده که ابدا دندانپزشک نبوده است.
کافی است یکی دو ساعت در یک مرکز رادیولژی دهان، فک و صورت بنشینیم و به تصاویر پانورامیک تهیه شده دقت کنیم. فرقی هم ندارد این مرکز رادیولوژی، در پایتخت باشد یا در یک شهر دورتر، در جنوب شهر باشد یا در شمال شهر. دیدن تصویر رادیوگرافیک دندانهایی که در آنها ابتداییترین اصول کاری هم رعایت نشده است، یک امر شایع است.
ناچیز انگاری کارهای دندانپزشکی توسط افراد مرتبط با این رشته و حتی افراد غیر مرتبط و عدم نظارت و برخورد از سوی سازمانها و نهادهای مربوطه، باعث شده چند دسته از افراد که فاقد صلاحیت علمی، عقلی، قانونی و شرعی هستند، به خود جرات دهند و دست به کار دندانپزشکی بزنند و هیچ محدودیتی هم در کارهای دندانپزشکی برای خود قایل نشوند؛ از ترمیم و جرمگیری گرفته تا درمان ریشه، کشیدن، ایمپلنت، ارتودنسی و از همه جذابتر و سودآورتر کارهای زیبایی.
بد نیست چند دسته از این افراد را در این جا معرفی کنیم:
– دندانسازان از قدیمالایام در ساخت پروتزهای دندانی از همکاران خوب دندانپزشکان بودهاند ولی در این بین بعضی از دندانسازان، دچار این توهم شدهاند که فرقی بین دندانساز و دندانپزشک نیست و برای خود دفتر و دستکی درست کرده و هیچ ابایی ندارند که به صورت زیرزمینی و حتی به صورت رو زمینی برای خود مطب یا کلینیکی دایر کنند و بر اساس فهم نادرست خود از دندانپزشکی، تمام اصول علمی این رشته را به باد فنا دهند.
– بهداشتکاران محترم دهان و دندان دارای یک شرح وظایف محدود و عمدتا پیشگیرانه هستند ولی بعضی از ایشان در خلاء نظارتی مراجع مربوطه، به مرحله خود پزشکانگاری رسیدهاند و حتی در زمینه ایمپلنت، پروتز و… ایدهپردازی میکنند.
– در پدیده ای نوظهور، بعضی از دستیاران دندانپزشکی با فراگرفتن ظاهری کارهای دندانپزشکی در غیاب دندانپزشک به انجام امور دندانپزشکی دست میزنند و از آن عجیبتر برای خودشان به صورت زیرزمینی و یا رو زمینی مطب دایر میکنند. زمینه کاری مورد علاقه این عزیزان بیشتر کارهای زیبایی است.
– در یک فرایند باورنکردنی دیگر، بعضی از فروشندگان تجهیزات دندانپزشکی با خود مینشینند و فکر میکنند من که خودم همه امکانات را برای دندانپزشکان تامین میکنم، پس چرا خودم دست به کار نشوم! زمینه کاری مورد علاقه این عزیزان، بیشتر ایمپلنت و زیبایی است.
– در مواردی عجیب بعضی از پزشکان محترم زمینه کاری خود را به دندانپزشکی تغییر دادهاند. این که این عزیزان کلینیک دندانپزشکی دایر میکنند یک طرف، اما مساله عجیب دست به مته شدن خود حضرات است. احتمالا این دسته از عزیزان، زمان انتخاب رشته، در یک دو راهی دشوار بین انتخاب پزشکی یا دندانپزشکی مردد بودهاند و حالا بر حسب قاعده هر کسی کو دور ماند از اصل خویش، به دامن دندانپزشکی بازگشتهاند.
– دانشجویان دندانپزشکی که هنوز در حال یادگیری الفبای دندانپزشکی هستند نیز از جمله افرادی هستند که بدون صلاحیت، دست به دهان مردم میبرند. این افراد بهترین گروه برای استثمار شدن از سوی کسانی هستند که تاجرمآبانه دست به افتتاح کلینیک زدهاند.
– از موارد حیرتآور دیگر این است که بعضی افراد که فقط تنشان به تن دندانپزشکان خورده است نیز دست به دهان شدهاند و برای خود مطبی و برو بیایی راه انداختهاند. در یک نمونه جالب یکی از کارمندان آموزش دانشکده دندانپزشکی که مهمترین مسئولیتش حضور و غیاب دانشجویان است، برای مردم ایمپلنت کار میکند.
یا گزارش شده که دوست غیر همجنس یک دندانپزشک که از کودکی علاقه شدیدی به دندانپزشک شدن داشته ولی امکان و ظرفیت حضور در این رشته را نداشته، حالا به واسطه دوست دندانپزشکش وارد این عرصه شده و در بهترین نقطه شهر مشغول ارایه خدمات زیبایی به مردم است.
مورد عجیبتر یک پیک موتوری لابراتوار است بعد از مدتی کار به عنوان پیک، دکترای تخصصی خودش رو از خودش دریافت کرده و حالا برای خودش مطب دایر کرده است. بعضی از عزیزان زحمتکش لابراتوار هم طبعا مطبهای باشکوهی زدهاند.
– بعد از شکلگیری آقازادهها در حیطه سیاسی، رشته دندانپزشکی نیز شاهد بروز پدیده آقازادگی بوده است. متاسفانه بعضی از همکاران این فرصت را به وجود آوردهاند تا در سایه عنوان و شهرت و پروانه طبابت پدر، فرزندانشان بتوانند بدون داشتن صلاحیت علمی و تحصیل در رشته دندانپزشکی، دست به دهان مردم ببرند.
– در کنار این افراد که به یک نحوی با دندانپزشکی در ارتباط هستند، افرادی هم هستند که پس از قهر از مادر و یا همسرشان برای به دست آوردن دل خانواده، پا به دنیای دندانپزشکی گذاشتهاند. عزیزانی که حتی دیپلمشان را نگرفتهاند، یا دارای مدرک تحصیلی در سایر رشتهها از جمله کارشناسی شیلات، گرافیک، مهندسی معماری و… هستند.
– در کنار این افراد که مستقیما دست به دهان مردم میبرند، افراد زیادی هم هستند که بازار دندانپزشکی را هدف سرمایهگذاری خود قرار داده اند و با امکان قانونی عجیبی که وجود دارد دست به تاسیس کلینیک و مطب زده اند؛ از پزشکان بگیرید تا فروشندگان مواد و تجهیزات پزشکی تا کاپیتان فلان تیم فوتبال، خلبان مشهور و…
یکی از گزینههای پیش رو برای بعضی از این تاجران، استفاده از یک نیروی کار ارزان قیمت هست؛ نیرویی که تا حدودی به مباحث دندانپزشکی آشنایی داشته باشد و بتواند حداقلی از درمانها را انجام دهد. دانشجویان عجول دندانپزشکی همان کسانیاند که این خواسته را برآورده میکنند.عجله این افراد برای ورود به حوزه درمان و کسب درآمد و تجربه، به راحتی امکان سوءاستفاده از ایشان را فراهم میکند.
همچنین بهرهبرداری از دندانسازان و بهداشتکاران و دستیاران دندانپزشکی و نیز سایر اقشاری که دوست دارند دندانپزشک شوند، خیلی مورد علاقه این سرمایهگذاران حوزه دندانپزشکی است. سرمایهدارانی که فقط به دلیل وضع مالی خوب به راحتی در شهر پرهزینهای مثل تهران برای خودشان ده بیست مرکز دندانپزشکی بهراه انداخته و علاوه بر دندانپزشکان بدون پروانه یا دارای پروانه که به دلیل درآمد کم مجبور به کار در این مراکز هستند، از دندانپزشکنمایان مختلفی که به آنها اشاره کردیم نیز استفاده میکنند.
متاسفانه این کلینیکها از اصلیترین زمینهسازان خرابکاریهای دندانی هستند چراکه بر اساس تئوریهای سرمایهمحور خود، تعرفههایی به شدت پایین و حتی غیر معقول برای خدمات دندانپزشکیشان تعریف میکنند تا بتوانند از طریق حجم انبوه مشتری، درآمد بالایی برای خود داشته باشند. متاسفانه به عنوان یک دندانپزشک باید بگویم کار کردن در کلینیکی با چنین تعرفههای ناچیز، خودبخود باعث سوق دادن شمار زیادی از همکاران دندانپزشک به سمت این امر میشود که وقت کمتری برای هر بیمار بگذارند و… تو خود حدیث مفصل بخوان ازین مجمل.
در مورد سایر دندانپزشکنماها هم که تکلیف روشن است.
در این بین، مردم غافل از همه جا، که به قصد انجام کار دندانپزشکی مراجعه میکنند با دیدن مطب شیک و با شکوه آقا یا خانم دندانپزشکنمای ما، و برخورد گرم و صمیمی منشی و دستیار این حضرات، یک دهم درصد هم به ذهنشان خطور نمیکند که شخصی که به او مراجعه کردهاند اصلا دندانپزشک نیست. مخصوصا بعد از این که صفحه مجازی این دکتر نامحترم را میبینند دیگر به این یقین میرسند که به بهترین جای ممکن رجوع کردهاند.
در این اوضاع نابسامان اما، گلایه جامعه دندانپزشکی متوجه نهادها و سازمانهای نظارتی است؛ سازمان نظام پزشکی و معاونت درمان وزارت بهداشت دو نهادی هستند که قطعا در این زمینه کم کاری کردهاند.
متاسفانه در موارد بسیار زیادی، گزارشهای داده شده توسط همکاران دندانپزشک در خصوص سوءاستفاده افراد فاقد صلاحیت، ،با بیمهری این سازمانها روبرو شده است و در بهترین حالت، اعلام شده که به دلیل فقدان شاکی خصوصی، امکان برخورد با این عزیزان دندانپزشک نما نیست! یعنی چون کسی از کسی شکایتی ندارد، ما هم نمیتوانیم وارد موضوع بشویم.
آیا سازمان نظام پزشکی به نیابت از مردم نمیتواند نقش یک مدعیالعموم را بازی کند و خودش از افرادی که سلامت مردم را به بازی میگیرند شکایت کند؟
همچنین این استدلال مضحک نیز از سوی برخی مسئولان مطرح میشود که ما فقط بر کسانی میتوانیم نظارت داشته باشیم که مجوز کارشان را خودمان صادر کردهایم! یعنی به ما ربطی ندارد که یک آدم بیسواد، دارد کار دندانپزشکی میکند. اگر مجوز بیسوادیاش را از ما گرفته بود، میتوانستیم کاری بکنیم.
البته شواهد مبنی بر واقعیت داشتن این دیدگاه فراوان است، این که با وجود این همه خرابکاری از سوی افراد بیصلاحیت، مدام برای یک متخصص دندانپزشکی ترمیمی از سوی نظام پزشکی نامه صادر میشود که چرا در تبلیغات خودت در فلان مجله، ذکر کردهای متخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی، یا چرا عکسهای قبل و بعد از کارت گذاشتهای یک گواه بر نظارت بر رفتار افراد مجوزدار و رها کردن دندانپزشکنماها به حال خود است تا آنها به راحتی هر چه تمامتر دهان مردم را سرویس کنند.
در بسیاری از شهرهای کشور، بهداشتکاران محترم با پشتکاری که داشتهاند توانستهاند به معاونت درمان دانشگاه منطقه خود، راه پیدا کنند و مسئولیتی داشته باشند، آیا این واقعیت در عدم برخورد معاونت درمان با آن دسته از بهداشتکاران غیر محترمی که دست به کارهای پیچیده دندانپزشکی میزنند، تاثیر گذار نبوده است؟
بسیاری از همکاران اعلام کردهاند در روزهایی که قرار است بازرسهای معاونت درمان به بعضی از کلینیکها سر بزنند، مسئولان کلینیک از قبل خبر دار میشوند و وضعیت کلینیک را از حالت غیر دندانپزشکی به صورت دندانپزشکی در می آورند! این مساله نشاندهنده چیست؟
مگر بریدن یک جریمه صد هزار تومانی برای کسی که با جعل عنوان و کاملا شیادانه، اعتبار دندانپزشکی را مخدوش میکند و دندانهای مردم را به بدترین صورت ممکن از بین میبرد، چقدر بازدارنده است؟ آیا این مبلغ ناچیز، یک دهم درصد درآمد این عزیزان شیاد هم میشود؟ آیا نباید بین جرم با مجازات تناسب برقرار کرد؟
آیا نمیشود مرجعی برای معرفی افراد فاقد صلاحیت (چه دندانپزشک، چه دندانپزشکنما) معرفی شود تا کارشناسان دندانپزشکی (یعنی جامعه دندانپزشکی)، وقتی خرابکاریهای این چنینی را میبینند، آنها را به این مرجع معرفی کنند تا نظارت بیشتری روی آنها بشود و در صورت تایید خرابکاری، برخورد جدی با آنها صورت بگیرد. این کار را میشود به راحتی با اعلام یک شماره تلفن از سوی نظام پزشکی یا معاونت درمان هم به پیش برد.
این چقدر کار دارد که نظام پزشکی یک برنامه کاربردی (اپلیکیشن) مثلا با عنوان «تایید مدرک پزشک» درست کند تا مردم بتوانند با وارد کردن اسم کسی که به او مراجعه میکنند، به راحتی از صحت مدرک تحصیلی او مطمئن شوند؟
در حال حاضر در سایت نظام پزشکی قسمتی برای جستجوی پزشک وجود دارد ولی این بخش چند ایراد دارد:
اولا کار با برنامه کاربردی خیلی راحتتر و مورد پسندتر است، به علاوه اطلاعات پزشکان به روز نیست و مثلا کسی که چند سال است از یک شهر به شهر دیگری رفته همچنان به عنوان شاغل در شهر قبلی معرفی میشود؛ تعدادی از پزشکان هم تصویری در سایت ندارند. وقتی با وارد کردن اسم یک فرد، مدرک او تایید شود ولی بیمار تصویر او را در سایت نبیند، از کجا معلوم که ایشان همان شخص است؟
همچنین سازمانهای نظارتی میتوانند صفحهای مجازی برای خود مهیا کنند تا مردم و نیز دندانپزشکان، صفحاتی را که به نظر از سوی افراد شیاد مدیریت میشوند را به آنها گزارش کنند تا مورد بررسی بیشتر قرار گیرد.
اقبال مردم در بعضی نواحی به افراد فاقد صلاحیت علمی در بیشتر موارد از سر بی اطلاعی است ولی در بعضی از مناطق کشور، این اقبال ریشه در باورهای غلط فرهنگی دارد. به هر صورت، آن چه شرط بلاغ بود در این مطلب گفته شد…
منبع:دندانه
