از دندانپزشکی هپاتیت نمی‌گیریم!

دکتر محمد فصیحی،‌متخصص عفونی: شانس انتقال هپاتیت از طریق دندان‌پزشکی به یک درصد هم نمی‌رسد

ندا احمدلو

«هپاتیت‌ها جزو بیماری‌هایی هستند که باعث تورم کبد می‌شوند. تورم کبد به‌ واسطه تماس با ویروس‌های مختلفی ایجاد می‌شود که می‌توانند جزو خود ویروس‌های هپاتیت مانند ویروس هپاتیت‌های A، B، C، D و حتی G باشند. هپاتیت A می‌تواند از طریق آلودگی دهانی منتقل شود. این نوع از هپاتیت معمولا به دلیل ورود ویروس به بدن از فاضلاب آلوده به مدفوع انسانی یا وسایل دیگر و حتی دست آلوده به مدفوع انسانی که با دهان تماس داشته است، ایجاد می‌شود. هپاتیت B و هپاتیت C، جزو بیماری‌هایی هستند که از طریق خون منتقل می‌شوند و بنابراین شانس محدودی برای انتقال آن‌ها از طریق دندان‌پزشکی در نظر گرفته می‌شود، زیرا در دندان‌پزشکی خدماتی که با خون و ترشحات غلیظ بدن مرتبط هستند، انجام می‌گیرد. هپاتیت D جزو هپاتیت‌های وابسته است؛ یعنی ممکن است که افراد مبتلا به هپاتیت B به هپاتیت D هم مبتلا باشند. هرچند که انتقال هپاتیت D هم از طریق خون آلوده است، اما هیچ‌کس به‌تنهایی مبتلا به هپاتیت D نیست».
این‌ها بخشی از گفته‌های دکتر محمد فصیحی دستجردی، متخصص بیماری‌های عفونی، درباره انواع هپاتیت، راه‌های انتقال آن و شانس انتقال هپاتیت از طریق دندان‌پزشکی بود. در ادامه گفتگو با ایشان، با اطلاعات بیشتر درباره درصد احتمال انتقال هپاتیت از طریق دندان‌پزشکی و راه‌های پیشگیری از آن آشنا می‌شوید.

– آقای دکتر! آیا آمارهای داخلی یا خارجی موثقی وجود دارند که بتوانند میزان درصد احتمال انتقال هپاتیت از طریق دندان‌پزشکی را نشان دهند؟
واقعیت این است که آمارهای جهانی نشان می‌دهند شانس انتقال هپاتیت از طریق دندان‌پزشکی به قدری پایین است که میزان درصد آن به یک درصد هم نمی‌رسد و تنها موارد بسیار نادری از این موضوع در ایران یا جهان به‌طور رسمی گزارش شده است. به عبارت ساده‌تر، اگر کسی بپرسد که چه‌قدر از هپاتیت‌های موجود در جهان به دلیل مراجعه به دندان‌پزشکی و آلودگی از طریق دندان‌پزشکی اتفاق افتاده است، ما نمی‌توانیم آماری در حد نیم یا یک درصد هم به او بدهیم؛ اما به دلیل این‌که دندان‌پزشکی جزو کارهای پُر ریسک برای ابتلا به بیماری محسوب می‌شود و به‌طور مستقیم با خون و بزاق بیمار در تماس است، همیشه به‌عنوان یک احتیاط در انتقال بیماری‌های ویروسی و عفونی در نظر گرفته می‌شود.
از آن‌جایی که حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد از موارد ابتلا به هپاتیت B معمولا ناشناخته است (حتی در کشورهایی که تابوی اعلام رابطه جنسی از سوی بیمار وجود ندارد)، پس همیشه متخصصان احتمال‌هایی مانند آرایشگاه و دندان‌پزشکی را برای انتقال این ویروس در نظر می‌گیرند؛ در حالی که آمار رسمی انتقال هپاتیت از دندان‌پزشکی یا آرایشگاه‌ها اصلا به قدری نیست که ما بخواهیم نگرانی خاصی درباره آن داشته باشیم.

– به نظر شما با توجه به سر و کار داشتن فراوان دندان‌پزشکان با ترشحات خونی یا بزاقی دهان بیماران، چرا شانس محدودی برای انتقال هپاتیت از طریق دندان‌پزشکی در نظر گرفته می‌شود؟
به دلیل این‌که خود دندان‌پزشکان معمولا نکات بهداشتی را رعایت می‌کنند و ما تقریبا نمی‌توانیم دندان‌پزشک یا کلینیک دندان‌پزشکی‌ای را پیدا کنیم که نسبت به بهداشت لوازم مصرفی برای بیماران بی‌توجه باشند. به عبارت ساده‌تر، اولین قدم برای پیشگیری از هپاتیت B یا سایر هپاتیت‌های مرتبط با خون از طریق دندان‌پزشکی، استفاده از تجهیزات یک‌بار مصرف (تا حد ممکن) و ضدعفونی کردن سایر تجهیزات با دستگاه اوتوکلاو یا سایر ترکیبات ضدعفونی‌کننده است که خوش‌بختانه این دو مورد همیشه از سوی دندان‌پزشکان رعایت می‌شود. اگر فردی هم نسبت به رعایت این موارد شک داشته باشد، می‌تواند قبل از مراجعه به دندان‌پزشکی، از دندان‌پزشک خود بخواهد لوازم یک‌بار مصرف را جلوی خود او باز و استفاده کند یا تجهیزات را در حضور بیمار داخل دستگاه اوتوکلاو قرار دهد.

– خود دندان‌پزشک باید چه نکاتی را رعایت کند تا شانس انتقال احتمالی ویروس هپاتیت از بیمار مبتلا به هپاتیت به او، به صفر برسد؟
دندان‌پزشک باید از ماسک‌های یک‌بارم مصرف مناسب برای پوشاندن بینی و دهان خود کمک بگیرد و حتما هنگام کار دندان‌پزشکی عینک مخصوص هم بزند. به این ترتیب، شانس پاشیدن خون یا بزاق دهان بیمار مبتلا به هپاتیت به مخاط دهان، بینی و چشم دندان‌پزشک از بین می‌رود. ضمن این‌که دندان‌پزشکان باید هنگام کار با وسایل تیز و برنده، کاملا حواس خود را جمع کنند تا دست خود را هنگام درمان نبرند. در موارد بسیار محدود و هنگامی که پزشک بنا به هر دلیلی، شک کند که احتمال مبتلا بودن بیمار او به بیماری‌های عفونی مانند ایدز یا هپاتیت وجود دارد، می‌تواند از بیمار بخواهد تا قبل از مراجعه به دندان‌پزشکی آزمایش‌های مربوط به این دو بیماری را انجام دهد. این آزمایش‌ها کاملا روتین و نرمال هستند، و هیچ بیماری نباید از درخواست انجام دادن توسط هر پزشکی ناراحت شود. اگر دندان‌پزشک متوجه وجود بیماری در مراجعه‌کننده خود شود، هیچ کم‌ و کاستی از نظر درمان برای او نمی‌گذارد و تنها سعی می‌کند تا احتیاط‌های لازم را در مورد بیمار انجام دهد که شانس انتقال بیماری به خود یا سایر مراجعه‌کنندگان را به صفر برساند.

– آیا بیماری که مبتلا به هپاتیت، مخصوصا هپاتیت B یا C است، باید بیماری‌اش را به دندان‌پزشک خود اطلاع دهد یا نه؟
هرچند که براساس گفته‌های قبلی اعلام کردیم که حتما دندان‌پزشکان، وسایل مشترک را ضدعفونی می‌کنند و وسایل یک‌بار مصرف را برای هر بیمار تعویض می‌کنند، اما بیمار از نظر اخلاقی موظف است که بیماری‌اش را به دندان‌پزشک اطلاع دهد تا خود دندان‌پزشک هنگام کار با وسایل تیز و برنده، حواسش را بیشتر جمع کند تا دستش را نبُرد؛ یا حتما از عینک و ماسک کمک بگیرد که شانس انتقال بیماری را به صفر برساند. بنابراین،‌ بیماران باید مطمئن باشند که بدون ایجاد هیچ‌گونه اختلالی در روند درمانی، می‌توانند بیماری خود را به دندان‌پزشک اعلام کنند. از آن‌جایی که معمولا بیماری هپاتیت جزو بیماری‌های عفونی نسبتا شایع در ایران است و دندان‌پزشکان هم موارد احتیاط درباره این بیماری را به‌خوبی می‌شناسند، پس موضعی در برابر بیمار مبتلا به هپاتیت نخواهند گرفت.

– پس درمانگاه دندان‌پزشکی خاصی برای بیماران مبتلا به هپاتیت وجود ندارد؟
خیر. همان‌طور که گفته شد، همه دندان‌پزشکان موارد احتیاط درباره این بیماران را به‌خوبی می‌دانند و نیازی به جدا کردن درمانگاه‌های این بیماران از سایر افراد وجود ندارد.

– و توصیه آخر؟
خوشبختانه در طی سال‌های اخیر، واکسن هپاتیت به‌خوبی در دسترس عموم مردم قرار گرفته است و توصیه ما به همه افراد جامعه، این است که حتما تزریق سه نوبت واکسن هپاتیت را برای پیشگیری از انتقال این بیماری از هر طریقی داشته باشند.

منبع:دندانه