دندانپزشکی به سعی قانون!/ معرفی چند دندانپزشک حقوقدان

دانستههای دندانپزشکان دربارۀ مسائل حقوقی اندک است. این یکی از نقطه ضعفهای دندانپزشکان است که معمولا آنها را در رابطه با مسائلی مانند استخدام پرنسل، شکایت بیماران، مالیات و عوارض، تعامل با نهادهای دولتی مانند شهرداری دچار مشکل میکند و حتی خسارتهای مادی و معنوی زیادی به آنها وارد میکند. شاید درک از وجود چنین خلایی بوده که برخی از دندانپزشکان را به صرافت مطالعه و کسب اطلاعات و حتا تحصیل در زمینۀ حقوق انداخته است. برخی این حوزه را جدیتر گرفته و پا را از حد دغدغه و تعلق خاطر به حقوق فراتر گذاشته و به شکل حرفهای وارد این حوزه شدهاند، و عملا کسوت یک حقوقدان را پوشیدهاند.
دایرۀ شناخت ما از پزشکانی که تحصیلات حقوقی دارند یا علاوه بر دندانپزشکی به مشاغل حقوقی نیز مشغولاند، به یک لیست پانزده نفره محدود بود. اگرچه قطعا تعداد بیشتری از همکاران دندانپزشک دارای تحصیلات حقوقی هستند. پیگیری ما برای انجام گفتگو با همۀ ایشان به جهت گرفتاریهای کاری و خانوادگی به انجام نرسید. از این رو تنها با هشت نفر ایشان همسخن شدیم و اینک خودنگارۀ هر یک:
دکتر حسین آراد
زادۀ ۱۳۴۵ در تهران و دانشآموخته ۱۳۷۳ دانشکده دندانپزشکی شهید بهشتی هستم. پدرم قاضی دادگستری بود و از کودکی با داوری و دستگاه قضایی آشنایی داشتم. خودم هم به مطالعه و فعالیت در زمینههای حقوقی علاقهمند بودم و این در تصمیمگیریام خیلی تاثیر داشت؛ زیرا برای دستیابی به این کار باید عشق داشت چون زمینۀ مالی هم ندارد. پس از طی دورههای متعدد، کارشناس رسمی سازمان پزشکیقانونی کشور شدم و از سال هفتاد و پنج تاکنون کارشناس ارشد دندانپزشکی کمیسیونهای عالی سازمان پزشکیقانونی کشور، دبیر کمیسیونهای تخصصی دندانپزشکی پزشکیقانونی استان تهران، مدرس دانشگاه علوم پزشکی تهران، کارشناس رسمی دادگستری، کارشناس هیاتهای عالی و تجدید نظر انتظامی سازمان نظامپزشکی بودهام. تا امروز چند مقاله هم در زمینۀ دندانپزشکی قانونی نوشتهام.
دکتر شهریار اسلامیتبار
زادۀ سال ۱۳۴۸ در ارومیه هستم. سال ۱۳۷۷ از دانشگاه شاهد، در رشتۀ دندانپزشکی فارغالتحصیل شدم و در حال حاضر دانشجوی دکترای تخصصی حقوق عمومی هستم. علت تحصیلم در رشته حقوق فقط علاقه شخصیام بود.
من تا سال ۱۳۷۷ معاون بازرسی و قضایی استان تهران بودم. سپس فعالیت خود را در وزارت بهداشت، به عنوان مدیرکل دفتر طرحها و لوایح این وزارتخانه و مشاور معاون حقوقی و امور مجلس وزارت بهداشت ادامه دادم و در حال حاضر مشاور وزیر و مدیرکل بازرسی وزارت راه و شهرسازی کشور هستم.
۱۶ سال فعالیت در امور حقوقی، در ۳ وزارتخانه، به من نشان داده که متاسفانه اطلاعات حقوقی دندانپزشکان و پزشکان کشور ما بسیار پایین است. اطلاعات حقوقی کم و ناآگاهی از حقوق خود، ناخواسته آنها را دچار دشواریهایی میکند. به عقیدۀ من باید در دورههای بازآموزی، بخشی هم به آموزش قوانین موجود و مربوط به حرفههای مختلف پزشکی اختصاص یابد. افزون بر آن، خود دندانپزشکان نیز لازم است با مطالعه و یا شرکت در کلاسهای مربوط دانش حقوقی خود را افزایش دهند. در غیر این صورت وکیلی برای پیگیری کارهای حقوقی داشته باشند. در خیلی موارد همکاران برای مشاورۀ حقوقی با من تماس میگیرند و تا جایی که بتوانم از مشورت و ارایه راهکار دریغ نخواهم کرد.
دکتر محمدعلی افتخاری
زادۀ چهارم آبان ۱۳۰۲ در مشهد هستم. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مشهد گذراندم و سال ۱۳۲۵ همزمان در دو رشته دندانپزشکی و حقوق از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شدم. البته آن زمان هم تحصیل همزمان در دو رشته مجاز نبود، ولی به علت اینکه دانشجوی درسخوانی بودم، توانستم این کار را انجام دهم.
سالهای دانشجویی من مصادف بود با زمان جنگ بوده که بیگانگان به کشورمان آمده بودند و حزبهای زیادی در حال فعالیت بودند. به همین دلیل، احساس کردم که در این شرایط افراد دانشگاهی باید اطلاعات بیشتری از حقوق خود داشته باشند تا بتوانند هم گلیم خود را در زمینۀ مسایل قانونی و حقوقی از آب بیرون بکشند و هم به دوستانشان در این زمینه کمک کنند. با همین انگیزه، دنبال آموختن حقوق رفتم. به نظر من اطلاعات حقوقی چشم انسان را باز میکند تا بتواند قوانین لازم برای زندگی را بهتر درک کند و به داشتن برداشت فکری درست کمک میکند.
من از ابتدا شغل دندانپزشکی را انتخاب کرده بودم؛ بنابراین اصلا در زمینه حقوقی کار نکردهام و تنها به دلیل علاقه و میل به افزایش اطلاعات شخصی در این رشته تحصیل کردم. به عنوان یک فرد دانشگاهی، معتقد بوده و هستم که دانستن در این زمینه برای همه لازم است. البته در مواردی به دوستان مشاوره دادهام. من از سال ۱۳۴۱ عضو هیات موسس جامعۀ دندانپزشکی بودهام و کمیتۀ حقوقی داشتیم که زیر نظر ما بود. در نشریهای هم که هر دو هفته یک بار منتشر میشد، مسایل حقوقی و مبتلا به دوستان را مطرح میکردم و میگفتم: اگر مشکل دارید یا حضوری مراجعه کنید یا آن را بنویسید تا راهنمایی کنم.
دکتر مهدی سروش
زادۀ سال پنجاه در شهرستان محلات و فارغالتحصیل سال ۷۹ دانشکدۀ دندانپزشکی کرمان هستم. برای آشنایی با دندانپزشکی قانونی در سال ۸۳ وارد سازمان پزشکیقانونی کشور شدم. در سال ۸۴ در دفتر سلامت دهان وزارت بهداشت آغاز به کار کردم و به دنبال انحلال دفتر در سال ۸۶ به دلیل علاقه به خدمت در حوزۀ سلامت دهان، با گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی دانشکده دندانپزشکی تهران شروع به همکاری کردم.
به دلیل احساس نیاز، در دوره دندانپزشکی قانونی شرکت کردم و مطالعهها و فعالیتهای کمی در این زمینه دارم. در انجام مطالعه کشوری «بررسی مستندات ۱۵ساله شکایات، قصور و خطاهای دندانپزشکی» در سازمانهای نظامپزشکی، پزشکیقانونی و حوزۀ نظارت بر درمان دانشگاههای علوم پزشکی کشور شرکت داشتهام. در تدوین سرفصلهای درس اخلاق حرفهای دانشجویان دندانپزشکی و کارشناسی بهداشت دهان و تدوین درسنامههای آشنایی با نیروهای تیم سلامت دهان، دندانپزشک و قانون، تعهدات حرفهای، قصور و خطای دندانپزشکی و… مشارکت کردهام.
دکتر پیمان شهیدی
زادۀ سال ۱۳۴۷ هستم و زادگاهم تهران است. سال ۱۳۷۰ از دانشگاه تهران دکترای دندانپزشکی عمومی و سال ۲۰۰۴ تخصص پریودنتولوژی و مستر در ایمپلنتهای دندانی را از دانشگاه بوستون گرفتم.
وقتی برای پایاننامۀ دکترای عمومی، دنبال موضوعی میگشتم که تکراری نباشد و دیگران کمتر به آن پرداخته باشند، از آنجا که پدرم وکیل هستند و مباحث حقوقی در خانۀ ما مطرح میشد و این زمینه در ذهنم وجود داشت، به تلفیق حقوق و دندانپزشکی با هم فکر کردم. وقتی در این مورد تحقیق کردم، متوجه شدم منبعی وجود ندارد و برایم جذابیت پیدا کرد. با پدرم و دکتر صمد قضایی، رییس دپارتمان پزشکی قانونی دانشگاه تهران و دکتر مسعود رضایی، رییس دپارتمان بیماریهای دهان و دندان دانشگاه تهران و دیگر استادان دانشگاه علوم پزشکی تهران، مشورت و کار را آغاز کردم. از آنجا که تا به حال در این زمینه کار نشده بود، به سختی توانستم از نظامپزشکی و دیگر مراجع، قوانین جاری و مدون را استخراج کنم. حتا در این پایاننامه مباحثی هم که اصلا منبعی برایشان وجود نداشت و بر روی آنها کار نشده بود، مانند تطبیق قوانین موجود قضایی با دندانپزشکی، از جمله قانون دیه که در محاکم قضایی مطرح میشد، ولی با موارد دندانپزشکی تطبیق داده نشده بود، کار کردم. در نهایت توانستم با نمرۀ ممتاز دفاع کنم. این تز باعث شد مسئولان پزشکی قانونی از من دعوت کنند در این سازمان مشغول کار شوم و در کمیسیونهایی که مربوط به رسیدگی به اختلاف دندانپزشک و بیمار، حضور داشته باشم.
من توانستم در پزشکی قانونی، قانون دیه را با علم روز دندانپزشکی تطبیق دهم و الگوی خوبی تنظیم کنم. مهمترین فصل کتاب «دندانپزشک و قانون» هم به این موضوع اختصاص دارد که در محاکم از آن استفاده میشود.
سال ۷۱ به دلیل اینکه احساس کردم به مباحث مطرح شده در پایاننامهام پرداخته نشده است، تصمیم گرفتم به جمعآوری، تدوین مباحث قانونی مرتبط با دندانپزشکان گرفتم. «دندانپزشک و قانون» اولین کتاب در زمینه حقوق دندانپزشکی بود که در مراکز حقوقی تدریس میشد؛ البته از آنجا که کتاب مربوط به ۲۰ سال پیش است، بیشک کاستیهایی دارد و نیازمند به روز شدن است.
دکتر عباسعلی صحافیان
متولد سال ۱۳۲۰ در شاهرود هستم و در سال ۵۰ از دانشکدۀ دندانپزشکی مشهد فارغالتحصیل سپس به انگلیس رفتم و سال ۵۳ در رشتۀ ارتودنسی در دانشگاه منچستر تخصص گرفتم. از سال ۱۳۵۴ استادیار ارتودنسی دانشگاه مشهد و در سال ۱۳۵۴ دانشیار و در سال۱۳۸۰ استاد شدم. افزون بر آن، در سال ۱۳۸۰ مدرک کارشناسی حقوق نیز گرفتم. من از جوانی به مطالعه و یادگیری ادبیات و حقوق دلبستگی ویژهای داشتم، ولی در دانشگاه، دندانپزشکی را خواندم؛ البته آن را نیز دوست داشتم. مدتی پس از دانشیار شدنم، با آنکه هنوز به رشتۀ حقوق دلبستگی گذشتهام را داشتم، بر آن شدم که فراگیری این رشته بپردازم. من تنها به فراگیری این دانش روی آوردم، ولی کاری عملی در زمینۀ حقوق انجام ندادم.
من همواره در کلاسهای دانشگاه و درس مدیریت در دندانپزشکی که در گذشته در دانشگاه تدریس میشد، قوانین را برای دانشجویان بازگو میکردم و تا اکنون نیز در بسیاری از کنگرهها در بارۀ مسایل حقوقی، و راهحلها، پیشگیری و… سخنرانیهایی داشتهام. افزون بر آن، کتابی با عنوان مدیریت در مطب دندانپزشکی نوشتهام که در آن مباحثی مانند پزشک و قانون و اقتصاد مطب و مسایل حقوقیای که پزشکان باید بدانند، مطرح شده است و امیدوارم خواندن آن برای همکاران کارگشا و سودمند باشد.
دکتر ذبیحالله واحدی
زادۀ سال ۱۳۳۹ در کاشمر هستم و سال ۱۳۷۱ از دانشکدۀ دندانپزشکی مشهد فارغالتحصیل شدم.
نخست در دادگستری به کار پرداختم سپس به دنبال فراگیری رشته دندانپزشکی رفتم. در دهۀ شصت که در پست دادیاری در دادگستری کار میکردم، حقوقم تنها ۵ هزار تومان بود که با آن به سختی میشد هزینههای زندگی را تامین کرد. از طرفی من از نظر اخلاق فردی، دوست داشتم استقلال فکری داشته باشم و مستقل اظهار نظر کنم، بدیهی است این منش، نیاز به امنیت شغلی و اقتصادی داشت و دارد. با همین دلایل، یعنی تامین بهتر زندگی و بینیازی از حقوق کار دولتی، تصمیم گرفتم در رشتۀ دندانپزشکی تحصیل کنم. ابتدا با مرخصیهای اداری استحقاقی و در سالهای آخر با مرخصی بدون حقوق از محل کارم که آن زمان سازمان قضایی نیروهای مسلح خراسان بود، با سختی و مشقت و با لطف الهی توانستم در رشتۀ دندانپزشکی تحصیل کنم و در سال ۷۱ فارغالتحصیل شدم. نظر به سابقۀ تحصیل و تجربهای که توأمان در رشتههای حقوق و دندانپزشکی داشتم، گرایش به مطالعه در زمینههای حقوق پزشکی پیدا کردم و به همین جهت از سال ۷۶ که به تهران آمدم، همه ساله در کنگرههای دندانپزشکی با موضوعات گوناگون در زمینۀ حقوق، مقاله و سخنرانی داشتهام. پیش از آن هم در دوران طرح نیروی انسانی به عنوان مدیر حقوقی دانشگاه علوم پزشکی به مدت دو سال در خدمت همکاران محترم اداری، درمانی و آموزشی آن دانشگاه بودم.
در دهۀ شصت به عنوان دادیار در حوزۀ قضایی استان خراسان شاغل و در سالهای ۷۲ تا ۷۴ مدیر امور حقوقی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بودم. همزمان به عنوان مربی در مرکز بهداشتکاران دهان و دندان فعالیت میکردم. در همان زمان به صورت پاره وقت به عنوان رییس شعبه تجدید نظر تعزیرات حکومتی و معاون مدیر کل تعزیرات حکومتی خراسان در خارج از ساعات اداری به پروندههای تعزیراتی امور بهداشتی و درمانی رسیدگی میکردم. در دوران کار در دانشگاه علوم پزشکی مشهد به عنوان رییس دفتر حقوقی، موفق شدم جایگاه دفتر حقوقی را از نظر ایفای نقش در تصمیمها و اقدامهای دانشگاه ارتقا دهم، چون دفاتر حقوقی در ادارهها، مخصوصا در دانشگاههای علوم پزشکی، نقش فعالی و ابتدایی در امور ندارند و هرگاه مشکلی حقوقی پیش میآید، کار به دفتر حقوقی واگذار میشود تا مشکل را حل کند. در این مدت اقدامهای حقوقی فراوانی به نفع دانشگاه، کارکنان و اعضای هیات علمی انجام دادم که جای بحث مستقلی دارد. سال ۷۶ به تهران آمدم و در سازمان بازرسی کل کشور به عنوان بازرس قضایی مشغول خدمت شدم. حوزۀ کاری من در سازمان بازرسی، امور بهداشت و درمان بود که به بازرسی دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور و سازمانهای تابعه میپرداختیم. در سال ۸۲ به دیوان عدالت اداری منتقل شدم. ابتدا به عنوان دادرس و رییس شعبه ششم و سپس در شعبه چهارم تجدیدنظر به عنوان مستشار. پس از تغییر قانون دیوان عدالت اداری در سال۸۵ تاکنون، به عنوان رییس شعبه سوم در خدمت دستگاه قضایی هستم. عمدۀ پروندههایی که ما در این شعبه رسیدگی میکنیم، مربوط به مسائل استخدامی و عملکرد مراکز آموزشی و درمانی است. افزون بر آن، شکایتهای داروخانهداران و موسسان مراکز درمانی و آزمایشگاهی هم در کنار آنها هست؛ البته در طول این مدت همواره به عنوان دندانپزشک عمومی در مطب خودم مشغول کار بودهام و در یکی از دانشکدههای دندانپزشکی هم دندانپزشکی قانونی تدریس میکنم. در انجمنهای علمی هم در جهت آموزش امور حقوقی با همکاران خودم هم همکاری دارم.
دکتر مهران همتی
زادۀ ۲۱ آبان ماه ۱۳۵۲ هستم و زادگاهم کرمانشاه است. سال ۷۷ در رشتۀ دکترای دندانپزشکی از دانشگاه شیراز فارغالتحصیل شدم و پس از آن در رشتههای IT و مهندسی پزشکی با گرایش بایومتریال از دانشگاه امیرکبیر کارشناسی ارشد گرفتم.
پس از پایانیافتن تحصیلاتم در رشته دندانپزشکی، در دورههای آموزشی گوناگون، مانند ایمپلنت، دندانپزشکی زیبایی و… شرکت کردم. پس از مدتی حس کردم که با توسعۀ کار و حرفه دندانپزشکی، سایر زوایای این کار پررنگ شدهاند و بیشتر از هر چیز نکتههای حقوقی مربوط به این رشته مهم به نظر میآمدند؛ بنابراین پس از پذیرفتهشدن در آزمون ورودی سال ۸۱ و گذراندن دورههای آموزشی ناپیوسته در مرکز آموزشهای قوۀ قضاییه و کارآموزی در دادسرای جرایم پزشکی، در سال ۸۴ به عنوان کارشناس رسمی دادگستری پایۀ یک در حوزۀ دندانپزشکی، دندانسازی و تجهیزات فعالیت خود را آغاز کردم.
بر پایۀ دیدگاه من، حقوق از دندانپزشکی جدا نیست و همۀ روابط اجتماعی، به ویژه، روابط میان پزشک و بیمار را میتوان علاوه بر نوع و تکنیک درمان، از منظر حقوقی بررسی کرد. دندانپزشکی که به حرفۀ خود اهمیت میدهد، نمیتواند جنبههای حقوقی آن را نادیده بگیرد. در کشورهای دیگر افراد به مسایل حقوقی توجه زیادی دارند و من هم علاقهمند شدم تا در این زمینه بیشتر بدانم.
من از سال ۱۳۸۵ تاکنون از اعضای کارگروه پزشکی مرکز وکلا، کارشناسان و مشاوران قوۀ قضاییه هستم و تا سال ۱۳۸۷ دبیر کمیسیون دندانپزشکی در دادسرای جرایم پزشکی بودم که در آن شکایتهای بیماران از دندانپزشکان بررسی میشود. شرکت در این کمیسیونها باعث شد تجربههای ارزشمندی به دست بیاورم. پس از مدتی تصمیم گرفتم مستقل فعالیت کنم و در حال حاضر در دفتر حقوقیام با تیمی از وکلا، کارشناسان و مدیران برنامه آمادگی داریم، وکالت دندانپزشکان را در صورت بروز مشکل قبول کنیم.
منبع:دندانه





